GACS plicht 2026

Wat is verplicht per 1 januari 2026

Vanaf 1 januari 2026 moeten utiliteitsgebouwen met een verwarmings of airconditioningsysteem met een nominaal vermogen van meer dan 290 kW beschikken over een gebouwautomatiserings en controlesysteem (GACS).

Wanneer valt een gebouw onder de plicht

1. Het gebouw is utiliteit, dus geen woonfunctie als hoofdfunctie.
2. Er is een verwarmingssysteem of airconditioningsysteem aanwezig (ook gecombineerd met ventilatie).
3. Het nominale vermogen van het verwarmingssysteem of het airconditioningsysteem is meer dan 290 kW.

Praktische aandachtspunten bij de vermogensbepaling

1. Neem het nominale vermogen van het verwarmingssysteem en of het airconditioningsysteem zoals opgenomen in installatie of fabrikantdocumentatie.
2. Kijk naar het systeem als geheel, niet alleen naar de opwekker.
3. Leg de onderbouwing vast (welke bronnen, welke optelsom, welke afbakening).

Wat moet een GACS minimaal kunnen

Een GACS moet in staat zijn om:

1. Het energieverbruik permanent te controleren, bij te houden en te analyseren, met de mogelijkheid om het verbruik bij te sturen.
2. De energie efficiëntie van het gebouw te toetsen, rendementsverliezen van technische bouwsystemen op te sporen en de beheerder te informeren over verbetermogelijkheden.
3. Communicatie mogelijk te maken met verbonden technische bouwsystemen en andere apparaten in het gebouw.
4. Samen te werken met andere technische bouwsystemen die het energiegebruik van het gebouw kunnen veranderen, onafhankelijk van fabrikant.

Wat betekent dit voor toezicht en handhaving

Bij toezicht draait het om aantoonbare werking: monitoring is ingericht, analyse en signalering functioneren en er is aantoonbaar bijsturen of opvolging. Alleen de aanwezigheid van een GBS of software is onvoldoende.

Minimale bewijsstukken die je kunt opvragen

1. Installatieoverzicht met nominale vermogens van verwarming en koeling, inclusief onderbouwing van de berekening.
2. Systeemoverzicht GACS met scope: welke installaties zijn gekoppeld en welke functies zijn actief.
3. Voorbeelden van trenddata en analyse, inclusief aantoonbare bijsturing of optimalisatieacties.
4. Voorbeelden van signalering van inefficiënt gedrag en opvolging, bijvoorbeeld meldingen, rapportage en uitgevoerde acties.

Relatie met keuring verwarmings en aircosystemen

De keuring voor verwarmings en airconditioningssystemen is verplicht vanaf 70 kW. Voor gebouwen met systemen van 290 kW of meer geldt vanaf 1 januari 2026 de GACS plicht. Als het gebouw een GACS heeft, vervalt de keuringsplicht.

Vooruitblik 2030

Vanaf 1 januari 2030 geldt een GACS ook bij utiliteitsgebouwen met een verwarmings of airconditioningsysteem met een nominaal vermogen van meer dan 70 kW.

‍